|
|
Aşırı yük işletme şartları dahil,normal devre şartlarında
akımlarıkapamaya,taşımaya ve kesmeye yetenekli uzaktan kumanda
edilebilenanahtarlama düzenekleridir.Kullanım yerleri çok çeşitlidir;
elektrikmotarlarına yol verilmesinde, kompanzasyon , ısıtma
cihazlarınındevreye girip çıkması gibi neredeyse bütün devrelerde ve
sistemlerdekullanılırlar.
Çalışma ve kullanma tarzı bakımından kontaktörüdiğer anahtar
türlerinden ayıran en önemli özeliği devreyi daha sıkaçıp kapamaya ve
aynı zamanda uzaktan kumandaya elverişli olmalarıdır.
Kontaktörleriuluslararası IEC 60947-4-1 standartlarına göre üretilirler
ve testedilirler.Kontaktörler tek başlarına devre koruma elemanı
olarakkullanılamazlar ancak bir Termik rölelerle birlikte
kullanıldıklarındadevreleri aşırı yük akımlarına karşı korurlar.
MALZEME YAPISI
� 1. Alt gövde
� 2. Üst gövde
� 3. Üst kapaklar
� 4. Giriş ve çıkış terminal koruyucuları
� 5. Hareketli kontak bloğu
� 6. Alt gövde silisli saçları
� 7. Üst gövde silisli saçları
� 8. Çektirme bobini
� 9. Açma yayı
� 10. Sabit kontak baraları
� 11. Sabit kontak bağlantı klemensleri
� 12. Hareketli kontak baraları
� 13. Hareketli kontak yayları
� 14. Seperatör sacları
� 15. Gümüş kontak
Kontaktörleresas itibariyle ana akım yolu ve tahrik sisteminden
meydanagelirler.Ana akım yolu elemanları ana ve yardımcı
kontaklar,büyükkontaktörlerde kullanılan seperatör ( ark söndürme
hücreleri ) vebağlantı uçlarıdır.Tahrik sistemi elemanları ise demir
nüve,bobin veyayaydan meydana gelir.
Ana Akım Yolu :Kontaktörünesas kısmını oluşturur.Bunun dışında kalan
yapı elemanları ,ana akımyolunu çalıştırmaya , bunun çalışmasını
düzenlemeye yarar.Ana akım yolukontaktörün izolasyon,sürekli
akım,ısınma bağlanacak iletkenler ve kısadevre dayanımı gibi
özeliklerini belirler.
İzolasyon: Kontaktörde yalıtkan kısımlarda atlama aralıkları ,hava aralıkları ve kontak aralıkları buna göre belirlenir.
Kapama ve Açma kapasitesi:
Belirli şartlar altında kontaktörün kapayabileceği ve açabileceği akım değeri kapama ve açma kapasitesini belirler.
Açma Kapama sayısı:Açmakapama sayısı kontakların ömrü ile ilgili olup
yük altında açma vekapama sayısı imalatçı imalatçı tarafında
belirlenir.Bu değerkontaktörlerin kullanılacağı yerlere göre seçiminde
önemlidir.
Kontaklar:Kontaktörlerinen önemli elemanı kontaklardır.Devrenin sürekli
çalıştırılması ve deaçma kapama kumandasının verilmesi bakımından
kontaklar önemli bir yertaşırlar.Kontakların malzemesinin elektrik ve
ısı iletkenliği yüksekolmalı kapama açma sırasında ark etkisi ile
kontak malzemesinde yanmave buharlaşma olmamalı ve çalışma süresince
kontakta erime eğilimiolmamalıdır. Kontaklar iki parçadan oluşur bunun
bir parçası sabitkontak diğeri hareketli kontaktır.Kontaktörlerde iki
tür kontak vardırbunlardan birisi ana devrenin kumanda edilmesini
sağlayan anakontaklardırki bunların sayısı kutup sayısı kadardır.Üç
fazlıalternatif akım sisteminde kontak sayısı üçtür. Kontaktörler
genellikleyardımcı kontaklarla donatılırlar. Kontaktörlerin çeşidine
göreyardımcı kontak sayısı çeşitlilik arz etmektedir.Yardımcı
kontaklarnormalde açık ve normalde kapalı olmak üzere iki
çeşittir.Normalde açıkkontak kontaktör açık iken açık kontaktör kapalı
iken kapalıkonumdadır. Normalde kapalı kontak ise kontaktör açık iken
kapalı açıkikende açıktır.
Ark söndürme hücresi ( Seperatör ) :Belirlibir güçten sonra arkın
söndürülmesi zorlaştığından dolayı seperatörlerarkın söndürülmesi
amacıyla kullanılırlar.Açma olayı sırasında oluşanarkın boyu söndürme
hücresinde uzar,seperatör levhasına temas ederekparçalanır ve söner.
Bağlantı uçları:
Kontaktörünşebeke tarafında ve yük tarafında olmak üzere kutup
sayısının ikikatına eşit olmak üzere ana bağlantı uçları vardır.Bu
uçlara yapılanbağlantının çok iyi olması gerekmektedir,iyi bir bağlantı
olmazsa geçişdirençleri artar bu da ısınmaya neden olur.
Tahrik sistemi: Alçakgerilim kontaktörlerinde elektromanyetik tahrik
sistemikullanılmaktadır.Bu sistemde bir manyetik devre ve yay
vardır.Manyetikdevre ,demir nüve ve uyarma bobininden oluşur.Manyetik
devreninuyarılması ile meydana gelen manyetik çekme kuvveti ,açma
yayınınkuvvetini yendiği gibi gerekli kontak basıncını da sağlar.
ÇALIŞMA PRENSİBİ
Kontaktörünçektirme bobinine enerji verildiğinde ,alt gövde silisli
saclarıüzerinde bir manyetik alan indüklenir.Bu manyetik alan üst
gövdesilisli saclarını kendisine doğru çeker.Üst gövde silisli
saclarıüzerinde bulunan hareketli kontak bloğuna monte edilmiş olan
hareketlikontak baralarıyla birlikte aşağıya doğru çekilir. Bu çekilme
işlemisonunda ,hareketli kontaklar sabit kontaklara temas eder, bu
aradaaçtırma yayının mukavemetini de yenerek silisli saclar
birbirleriyleyüzeysel temas sağlarlar.Böylece devre tamamlanarak akım
iletilmiş olur.
Çektirmebobinin enerjisi kesildiğinde , açtırma yayı üst gövde silisli
sacınıve dolayısıyla hareketli kontağı yukarıya doğru iterek ,sabit
kontaklatemasını keser.Böylece devreden akım geçişi engellenmiş olur. |
|
Ana Sayfa
