|
|
Kontaktörler; elektrik devrelerinin baglanti islemlerinde, bütün
motorkumandalarinda, isik, kuvvet, sinyalizasyon ve bunlar gibi dogru
vealternatif akimda çalisan bütün tesislerde devrenin açilip
kapanmasinitemin eden elektromanyetik salterlerdir.
Kontaktörlerin en önemlikullanilis alani dogru ve alternatif akim
devrelerinin kumandaedilmesidir. Kontaktörler vasitasiyla her güçteki
motorlara yol vermedevir adedi kontrolü gibi isler kolaylikla
saglanabilmektedir.
Kontaktörler esas itibariyle devreyi açip kapayan kontaklar ile
bukontaklarin açilip kapanmasini temin eden elektromanyetik
bobindenibarettir. Bununla beraber güç ve kumanda devrelerinde
kontaktöre ilaveolarak, asiri akim röleleri, butonlar, sinyal lambalari
ve bunlar gibiyardimci elemanlarla birlikte kullanilmaktadirlar.
Günümüzde endüstrinin gelismesine paralel olarak, elektronik
otomasyonsistemlerinin yayginlasmasi ve kesintisiz çalisma zorunlulugu
kalitelive çok fonksiyonlu güç anahtarlama üniteleri gerektirmektedir.
En sonteknolojik yenilikleri içeren modüler ve kompakt federal
kontaktörleribütün sorunlara komple çözümler getirmektedir.
Kontaktörlerin Çalismasi :
Kontaklarin açilip kapatilmasi kontaktör bobini ile temin edilir.
Bubobini kontrol gerilimi adi verilen ve standart
degeri24-48-110-220-380-415 V olan dogru veya alternatif akim
sebekesienerjiler. Kontaktör bobinleri devreye ekseriyetle paralel
baglanir.Böylelikle kontaklarin az bir akim degeri ile açilip
kapatilmasi mümkünolur. Meydana gelen elektrik arki, manyetik olarak
çalisan bir arküfleme tertibati ile söndürülür.
Kontaktör kontaklari, ana kontaklar ve yardimci kontaklar olarak
ikisinifta toplanabilir. Yardimci kontaklar, standart tip ve
sonradaneklenebilen (yardimci kontak bloklari) kontaklar olarak
dasiniflandirilabilirler. Ana kontaklar devrenin esas baglantisini
açanve kapayan kontaklardir. Yardimci kontaklar ise kumanda, bildirim
veröle devrelerine baglanan ve bunlari açip kapayan
kontaklardir.Yardimci kontaklara sonradan bazi kontaklar da ilave
edilebilir.Bunlara eklenebilen kontaklar veya yardimci kontak bloklari
adiverilir.
Federal kontaktörleri uluslararasi IEC 947-4 ve TS 3629
standartlarinauygun olarak imal edilmektedir. Kontaktörlerin
elektriksel vemekaniksel ömürleri emsallerine göre oldukça yüksektir.
Ana ve yardimcikontaklar ile bobin ve yardimci kontak bloklari kolayca
takilipçikarilabilirler. Henüz 95 A’ e kadar imal edilen kontaktörlerin
hem AChem de DC bobinli modelleri mevcuttur. 50 A’ e kadar imal
edilenkontaktörler üç uçlu bobine sahiptir. Böylece bir baglanti
esnekligisaglanmistir. Kontaktörlerin bobinleri, anma bobin geriliminin
0,8-1,1kati arasinda güvenle kumanda edilebilir. –5ºC ile +55ºC
arasindakiortam sicakliklarinda tam verimle çalisir. Kontaktörlerin
raya montajedilebilme imkani tesis esnasinda büyük kolayliklar saglar.
Moderndizayni ile koruma kapaklarinin içine verilmis olan egim,
kablolarinterminallerle takilmasini kolaylastirarak montaj süresinden
tasarrufedilmesine imkan tanir. Malzeme yapilari itibariyle 1000V’
lukizolasyon gerilimine dayanabilirler. Düsük voltajlarda ve
tozluortamlarda gürültü yapmazlar.
Kontaktörlerin Baslica Görevleri :
• Kontaktör, herhangi bir bozulmaya ve kaynamaya maruz kalmadan
yüksekakim degerlerini tasimalidir. Bu da kontaklarin (kontak
yüzeyteknolojisi ile kaynak teknolojisi) kalitesine baglidir. Özellikle
AC 3sinifinda ve kondansatör kumandasinda kontaktör seçimi çok
önemlidir.
• Kontaktör kapali iken kontaklar üzerinden akan akim isinmaya
nedenolur. Bu isinma standartlarda sinirlandirilmistir. IEC 60947-4’ e
göresürekli termik akim (Ith) 8 saat boyunca ana
kontaklardangeçirildiginde kontaktör terminallerindeki maksimum isi
artisi 65 K’ yiasmamalidir.
• Kontaktör akimi keserken, birbirinden ayrilan kontaklar arasinda
birelektrik arki olusur. Ark, termik etki sonucu kontak
malzemesindenkopan elektron ve iyon akimidir. Ark sicakligi binlerce
dereceye ulasirki, bu da kesme hücreleri ve kontaklarin yapiminda
kullanilan metal veyalitkanlarin tasiyabilecegi sicakligin çok
üzerindedir. Bunun için arkmümkün oldugunca çabuk sona ermelidir. Bu
amaçla Federalkontaktörlerinde seperatör kullanilmaktadir.
• Federal kontaktörleri, ileri düzeydeki kontak yüzey, kaynak ve
montajteknolojisi ile uluslararasi standartlara uygun sekilde
imaledilmektedirler. Ayrica kondansatör kumandasi içinde
kompanzasyonkontaktörleri mevcut oldugu gibi AC 3 sinifinda 6 ve 9 A’
lik minitipleri de bulunmaktadir.
Kabul Edilebilir Sürekli Termik Akim Ith :
Kabul edilebilir termik akim, IEC 947-4’ e göre yapilan sicaklik
artistestinde kullanilacak test akiminin en büyük degeridir. Bu test
Q=40ºCortam sicakliginda 8 saat süre boyunca PVC yalitimli bakir
iletkenlerüzerinden kontaktör terminallerine akim uygulamasi esasina
dayanir. Budurumda kontaktör terminallerindeki sicaklik degisimi (_Q)
65 K’ iasmamalidir. Bu sart, terminal üzerindeki test süresi boyunca ?
105 ºC’lik bir isinin asilmasi demektir. (65+40=105)
Federal Elektrigin uluslar arasi standartlardaki yüksek akim kisa
devretip testi laboratuarlarinda söz konusu testler, rutin ve tip
testleriolarak yapilmakta ve oldukça basarili neticeler elde
edilmektedir.
Kontaktörlerin Kullanim Siniflari :
Kontaktörlerin bagli bulunduklari devrelerde saglikli ve problemsiz
birsekilde çalistirilabilmeleri için, baglandiklari devrelerdeki
yükündurumuna uygun olarak seçilmis olmalari gerekmektedir.
Kontaktörseçiminin en önemli noktalarindan birisi, yükü iyi
anlayabilmek ve aniyük karakteristik büyüklüklerini iyi tesbit
edebilmektedir.
Kontaktörlerle ilgili IEC 158 olarak bilinen uluslar arasi
standartgünümüzde yerini IEC 947 standardina birakmistir. IEC 947’ de
tüm alçakgerilim salt cihazlari ayni çati altinda incelenmektedir.
Kullanimsiniflari uygulamaya göre kapama akimini, kesme akimini, güç
faktörünübelirler. AC kullanim siniflari alternatif akimla, DC
kullanimsiniflari DC akimla ilgili siniflardir. IEC 185 standardinda
belirtilenAC1, AC 2, AC 3, AC 4 siniflarina ek olarak yeni IEC 947-4
standardindaAC 5’ ten AC8’ e kadar olan aydinlatma lambalari,
transformatörler,kapasitmr birimleri ve sogutma kompresörlerini
kapsayan yeni kullanimsiniflari konulmustur.
Federal kontaktörleri uluslar arasi IEC 947-4 standardina uygun sekilde ve yüksek teknolojide tasarlanip imal edilmektedir.
AC 1 Sinifi: Güç faktörü en az 0,95 olan alternatif akim yüklerini
kapsar. Buna en yaygin örnek olarak isitma uygulamalari gösterilebilir.
AC 2 Sinifi:Bilezikli asenkron motorlarin yol alma, ters akimla
frenleme ve adimliçalismasini kapsamaktadir. Kapama aninda (motorun yol
alma süresince)anma akiminin 2,5 kati civarinda bir akim kontaklardan
geçer. Kontaktöraçma aninda kalkis akiminin en çok sebeke gerilimine
esit bir gerilimaltinda kesebilmelidir. Bu sinifa uygun uygulamalara
örnek olarakkaldirma ve etalurji uygulamalari gösterilebilir.
AC 3 Sinifi:En yaygin uygulama sinifidir. Yol aldiktan sonra,
çalismakta iken devredisi birakilan kafesli asenkron motorlarini
kapsamaktadir. Kapamaaninda kontaktör kontaklarindan motorun anma
akiminin 5-7 kati olanmotor kalkis akimi geçer. Açma aninda, kontaktör,
motorun çektigi anmaakimini kesecektir. O anda kontaktör kutuplari
arasindaki gerilimnominal gerilimin yüzde 20’ si kadardir. Bu kolay bir
kesme durumudur.Bu sinifa örnek olarak makinelerdeki tüm standart
kafesli motorlar veek olarak bilezikli asenkron motorlarin statorlu ve
stator kumandasi,asansörler, yürüyen merdivenler, konveyörler,
pompalar, vantilatörler,karistiricilar, klima cihazlari, sogutucu
vanalar gösterilebilir.
AC 4 Sinifi: Kafesli veya bilezikli motorlarin kesik çalisma ve ters akimla frenleme uygulamalari ile ilgilidir.
]Kontaktör, motorun anma akimi 5-7 kati olan yol alma akiminda açar
vekapatir. Düsük hizda kesme zor sartlarda gerçeklesir.
Örnekuygulamalar; baski makineleri, tel ve kablo makineleri, kesik
çalismalitakim tezgahlari, metalürji, kaldirma, elektrovanalar,
kavramalarsiralanabilir. Kullanma sinifinin dogru tespit edilmesi ve bu
sinifauygun olarak seçim yapilmasi, kontaktörün saglikli çalisabilmesi
içinen önemli noktadir. Uygulamada karsilasilan birçok arizanin
sebebikontaktörlerin kullanma sinifina göre dogru seçim
yapilmamasidir.Federal kontaktörleri; uygulamada yapilan testler ve
geri dönüsüm
amaciyla alinan numeler incelendiginde, belirtilen katolog
degerlerininoldukça üzerinde ve yukarida ifade edilen kullanim
siniflarina sonderece uygun oldugu tespit edilmistir.
Kapama Kapasitesi :
Kapama Kapasitesi, kontaktörün kontaklarinin hasar
görmedenkapayabilecegi akim degeridir. Kapama kapasitesi testinde
akiminefektif degeri esas alinir. Güç faktörü ve kapamanin sikligi
kapamakapasitesinde etkide bulunan faktörlerdir. IEC 947-4’ te
kontaktörleriçin AC 3 Sinifi çalisma baz alinarak, yapilan ardisik
testlersonucunda kapama kapasitesi asagidaki gibi belirtilmistir:
AC 3 Kullanim Sinifi Için :
Ie max. motor çalisma akimi= kapama kapasitesi/10 ise ;
kapama kapasitesi= 10*Ie olmalidir. |
|
Ana Sayfa
