|
|
Voltmetre kullanarak yaptığınız AC/DC ölçmeleri ,akım
kaynağıkesildikten sonra ohm metre ile direnç ve bobinlerin sağlamlığı
,kondansatörlerin kısa devre olup olmadığı tespit etmek statik
ölçmeyöntemlerindendir. Özellikle ohm metre ile yapılan R ve C
ölçümlerindesağlamlığı saptanacak parçaların bir uçları açığa
çıkarılarak kontroledilmelidir. Transistörlerde ise an az iki bacağı
çıkarmalısınız. R ,Cve Transistör ölçerken ohm metrenin canlı uçlarını
iki elimizle tutup ,kendi dirençimizi ölçülecek dirence paralel olarak
sokmamak gereklidir.aksi halde yüksek direnç değerlerinde yanlış ölçme
yapabiliriz.
Gerilim ölçmelerinde voltmetrelerin doğru değer göstermesi
içinkullanılan voltmetrenin volt başına düşen direnç miktarı minumum
20000ohm/V olmalıdır. Bir avometre ile ölçüm yaparken komütatörü
ölçülecekdeğerinin bir üst sınırında tutmak gerekir. Alıcı sinyal
girişinesinyal uygulandıktan sonra yapılan ölçme türüne de;
· DİNAMİK ARIZA BULMA YÖNTEMLERİ
Bu yöntemde iki yolla yapılabilir.
· Sinyal Enjeksiyon
· Sinyal transfer ,
ile yapılan ölçme yöntemi
Sinyal enjeksiyon yönteminde ;ilkin transistörlü bir multi
vibratörçıkışından elde edilen kare dalgaya yakın bir sinyal ;alıcının
çeşitlisinyal giriş yerlerine uygulanarak katlarda sinyal geçirmeyen
yerlerbulunur.Sinyal izleme yöntemindeyse alıcının anten girişine bir
R.F.sinyal genaratöründen modüleli bir sinyal uygulanır. Sinyal
traserlambalı veya transistörlü ses frekans amplifikatörü olup
buamplifikatör girişinde ise kristal diyod yardımiyle yapılmış
birdedektör bulunmaktadır. Sinyal traser yardımıyla mikser
çıkışındanbaşlamak suretiyle hoperlöre kadar sinyalin gelip gelmediği
kontroledilir. Kullanılan m.vibratörün frekansı 1.5 KHz kadar olmalı,
krokodilbağlanan uç alıcının şasesine tutturulmalıdır.
· TRANSİSTÖRLÜ RADYO ARIZALARI:
Bir süperheterodoin radyo alıcısının arıza yapma oranının azaltmak
içinaşağıdaki belirtmeye çalıştığımız şartlara dikkat edilmesi
gereklidir.
· 1. Alıcının şasesi (plaketin bulunduğu bölüm), kasasından kolaylıkla sökülüp takılabilmeli...
· 2. Bozulan direnç, kondansatör, transistör ve trafonun şase
üzerindedaha önceden belli bir plan dahilinde yerleştirilmiş olması
gereklidir.
· 3. Alıcıda kullanılan direnç ve kondansatörlerin toleransları
%4-5civarında olmalı, özellikle transistör elemanları arasındaki
sızıntıdirençleri çok büyük olmalıdır.
· 4. Gerek radyonun montajı yapılırken, gerekse onarım esnasında
100Watt'lık havya kullanılmamalıdır. BU güce sahip bir havya
devreüzerindeki bakır plaketini bozulup iş görmemesine sebep olabilir.
bakıryollar yanarak sızıntı dirençleri doğurabilirler. ( Bu öneri
sadeceradyo tamiri için değil bütün elektronik devrelerin tamiri için
birtavsiyedir. )
· 5. Gerçekte bir tamir esnasında en önemli husus tamir edilecek devrenin şemasının olması gerekliliğidir.
Bu bölümde temel bazı elektronik cihazların onarımı bakımı ve kullanımı belli çerçeveler içerisinde anlatılacaktır.
· 1-SÜPERHETERODİN ALMAÇLAR VE TELEVİZYON DİZGELERİ
· 1.1-Frekans Bölmeli Çoklama
İletişimde, bilgi işareti bir noktadan diğer bir noktaya bir
iletimortamı kullanılarak gönderilir. Bu iletim ortamı,
telefonhaberleşmesindeki gibi bir iletim hattı (kablo) olacağı gibi,
radyoyada televizyon haberleşmesindeki gibi uzay da
olabilir.Gönderilecekolan işaretin bant genişliği çoğunlukla iletim
ortamının bantgenişliğinin çok küçük bir bölümünü oluşturur.Bu nedenle
iletişimortamından tek bir işaretin gönderilmesi büyük bir savurganlık
olur.
Özellikle uzay gibi tek olan bir ortamının tek bir kullanıcı
tarafındankullanılması düşünülemez.Ancak, aynı frekans bantını kapsayan
birdençok işaretin birbirlerine eklenerek tek bir iletim
ortamındangönderilmesi olası değildir.Çünkü bu işaretlerin almaç
tarafındanbirbirlerinden ayrılması olanaksızdır.
Bu sorun şöyle çözülebilir : Birbirleriyle aynı frekans bantınıkapsayan
işaretlerin frekans yörüngeleri birbirlerine göre aynı
frekansbantlarına kaydırılırlar.Böylece birbirleriyle çakışmayan
frekansbantlarını kapsayan işaretler elde edilmiş olur.Bu işaretler
zamanbölgesinde toplanarak tek bir iletim ortamı
üzerindengönderilirler.Ayrı frekans bantlarını kapsayan bu işaretler
alıcı uçtasüzgeçler kullanılarak birbirlerinden ayrılırlar.Daha
sonrabirbirlerinden ayrılmış olan bu işaretlerin frekans görüngelerin
ilkkapladıkları frekans bantına kaydırılır.Bu biçimde birden
çok işaret tek bir iletim ortamı kullanılarak gönderilir ve
alıcıtarafta ayrı ayrı elde edilebilir.Değişik işaretlerin değişik
frekansaralıklarını kullanması ilkesi Frekans Bölmeli Çoklama
olarakadlandırılır.Frekans Bölmeli Çoklama kullanılırken işaretler
zamanbölgesinde birbirleriyle karışmış durumdadır.Ancak her biri
başkafrekans bantını kapsadığı için frekans bölgesinde kendi
özdeşliklerinikorurlar ve istenince uygun süzgeçler kullanılarak
birbirlerindenayrılırlar.
Frekans bölmeli çoklama elde edebilmek için işaretlerin ayrı
frekansbantlarına kaydırılmaları işaretlerin frekansları ayrı
sinüsoidallerile çarpışması ( ve gerekirse uygun süzgeçlerden
geçirilmesi ) ilesağlanır .Bu ise işaretin çift yan bant genlik
modulasyonunauygulanmasından başka bi rşey değildir .İşaretler
almaçtabirbirlerinden ayrıldıktan sonra, ilk frekans bantlarına
gerikaydırılması işide Çyb modüle edilmiş işaretin demodülasyonu
demektir.Bu tür frekans kaydırmalarda işaretin frekans
görüngesideğişmez,yalnızca yeri değişir Frekans kaydırma işlemi başka
biçimde deyapılabilir. Örneğin,bilgi işaretiyle bir sinüsoidalin
frekansınımodüle ederek de işaretin görüngesi taşıyıcı frekansı Wo
etrafındakifrekans bantına taşınır. Bu taşıma sırasında işaret bir
dönüşümeuğrar,frekans görüngesini biçimi ve bant genişliği değişir. Bu
işlemfrekans modülasyonundan başka bir şey değildir. Frekansı
kaydırılmış vedönüştürülmüş işaretin yeniden ilk bantına kaydırılması
ve eskibiçimine dönüştürülmesi ise bu FM işaretinin demodülasyonudur.
Frekans bölmeli çoklama için gereken frekans kaydırma işlemi
modülasyonişlemi yoluyla sağlanmış olur. Modülasyon işlemini gerekli
kılan önemlinedenlerden biri frekans bölmeli çoklama yapabilmektir.
Modülasyonugerektiren diğer önemli bir neden de işaretin iletim
ortamındailetimine uygun bir biçimde sokulmasıdır. Böylece ,modülasyon
işlemiyoluyla hem frekans bölmeli çoklama hem de işaretin iletime
uygunbiçime sokulması gerçekleştirilmiş olur.
Frekans bölmeli çoklama konusuyla ilgili bir örnek verecek olursak ;Bir
iletim ortamı (örneğin uzay) kullanarak, aynı anda n tane, her biriWm
rad/sn’ye bant sınırlı, işaret göndermek istediğimiz,modülasyon
türüolarak (ÇYB yada normal) Genlik Modülasyonu kullanıldığını
varsayalım.Aynı örnek diğer modülasyon türleri kullanılarak da
incelenebilir. Bu nişaretin taşıyıcı frekansları W1,W2,....,Wn olan n
tane sinüsoidalingenliğini modüle edilmiş her bant genişliği 2Wm olan
ve merkezi W1(yada W2, yada W3 ,....,yada Wn ) olan bir bantını kapsar.
Bunagöre,değişik frekans görüngelerinin birbirleriyle çakışmaması
içintaşıyıcı frekansları W1 ,W2 ,....,Wn’nin birbirlerinden enaz 2Wm
rad/snuzakta olması gerekir.
Bu işaretler frekans bölmeli çoklanarak tek bir göndermeç
tarafındaniletim ortamına verilebileceği gibi, başka göndermeçler
tarafındaniletim ortamına verilebileceği gibi, başka göndermeçler
tarafındaniletim ortamına verilmişde olabilir. Her iki durumda da
iletimortamındaki işaret aynıdır.İletim ortamındaki n işaretin tümünde
tekbir almaç tarafından alınabileceği gibi her biri ayrı birer
alıcıtarafından alınabilir.
işaretlerin tümünün tek bir verici tarafından gönderildiği ve tek bir almaç tarafından alındığı durum gösterilmiştir.
Her işaret göndermeçte modüle edilerek istenilen
frekansakaydırılır.Çakışmayan frekans bantlarını kapsayan modüle
edilmişişaretlerin toplamı iletim ortamına verilir.Almaçta ise belli
birişareti almak için o işaretin frekansına merkezlenmiş bir bant
geçirensüzgeç konur. Bant geçiren süzgeç çıkışında yalnızca işaret
vardır.Buişaretten,demodülasyon yolu ile ,ilk bilgi işareti elde edilir.
Gerçekte uzayın bir iletim ortamı olarak kullanımı bir frekans
bölmeliçoklama uygulamasından başka bir şey değildir.Tüm
elektromanyetikyörünge 1 ile 100 Khz’den 100Ghz’e kadar, çok değişik
iletim türleriiçin aynı anda kullanılmaktadır.Her kullanıcı istediği
işaretinbulunduğu frekans bantına geçiren ve diğer tüm işaretleri
söndüren birbant geçiren süzgeç ile istediği işareti demodüle
edebilecek bir almaçkullanılır.Bu işlem sırasında almaçlar
birbirlerindenetkilenmezler.Burada önemli olan işaretlerin frekans
frekansgörüngelerinin çakışmamasıdır.Görüngelerin çakışmaması, uluslar
arasıiletişim kuruluşları tarafından değişik amaçlar için öngörülen
frekansdilimlerinin kullanılması ile sağlanır. Örneğin,160 Khz - 250
Khz uzundalga GM yayınına, 550 Khz - 1600 Khz orta dalga GM yayınına ve
6 Mhz -26 Mhz bantı içinde bir takım frekans dilimleri kısa dalga GM
yayınınaayrılmıştır.88 Mhz ile 108 Mhz arası FM (yada çok kısa dalga)
yayımınaayrılmıştır ve bu bantta her radyo istasyonuna 200 Khz’lik bir
bantverilmektedir. |
|
Ana Sayfa
