|
|
Site içi Arama |
|
|
 |
|
 |
|
|
|
M.Ö. 3000-2000 yıllarından itibaren Mezopotamya ve Çin 'de, Mısır ve
Anadolu 'da suyun potansiyel ve kinetik enerjisinden faydalanılmıştır.
Buhar makinasının icadına kadar bir cismi hareket ettirmek için kuvvet
kaynağı olarak sadece su ve rüzgardan yararlanılıyordu. Rüzgarın
süreksiz olması nedeniyle daha çok su kullanılmıştır.
Suyun Potansiyel ve kinetik enerjisinden faydalanılarak çeşitli tipte
hidroelektrik tesisler yapılabilir. Çöllerde ve sıcak ülkelerde suyun
buharlaşmasından faydalanmak suretiyle yapılan depresyon tesisleri,
gel-git olayından ve dalga enerjisinden faydalanılarak yapılanlarla
akarsular üzerinde kurulan sistemler buna örnek verilebilir.
Depresyon Tesisleri:
Denizden alçakta olan çöllerde veya denize kıyısı olan çok sıcak
bölgelerde, yüzeyden suyun fazla buharlaşmasından yararlanmak amacıyla
hidroelektrik tesisler yapılmaktadır. Çok sıcak bölgelerdeki uygun bir
koy bir duvar aracılığıyla denizden ayrılır. Denizden ayrılan kısımda
serbest su yüzeyinden buharlaşma sonucunda, buranın su seviyesi
alçalır. İşte buharlaşan bu su miktarına eşit debi denizden alınarak
hidroelektrik tesisi kurulur. Çöllerde yapılan tesislerde ise çölün
denizden alçak olan kesimlerinde bir tünel veya bir kanal ile deniz
suyu taşınır. Çukur bölgede yapılan tesiste ise enerji üretilir. Çukur
bölgede oluşan göl kesimden bir yıl içinde buharlaşan su miktarına eşit
olan debi, denizden alındığı takdirde zaman içinde gölde kararlı bir
seviye oluşur. Çukur bölgede oluşan bu gölün hacminin deniz suyundaki
tuzu depolayacak kadar büyük olması gerekir.
Kattara Hidroelektrik projesi. Kattara Çölü Kahire'nin 300 km batısında
ve Akdeniz seviyesinden 135 m alçaktadır. 80 km uzunluğundaki bir tünel
vasıtasıyla 600 m³/sn lik deniz suyu bu çukura aktarılacaktır. Oluşacak
göl ham biriken tuzları hem de 60 m yüksekliğindeki 12000 m² 'lik bir
alana sahip gölün su yüzeyinde büyük miktarda buharlaşma
gerçekleşecektir. Yılda yaklaşık 2 m kalınlığında su buharlaşırsa,
yılda toplam 24 milyar m³ su buharlaşacaktır. Bu da ~761 m³/s debiye
karşılık gelir. Fırat nehrinin debisi ise 600 m³/s 'dır. Tesisin kur
gücü 1200MW'dır.
Gel-Git Hidroelektrik Tesisleri:
Açık denizlerde meydana gelen gel-git olaylarından yararlanılarak
elektrik enerjisi elde edilmesi için kurulan tesislerdir. Yükselen
deniz suyu bir nehrin ağzında yapılan hazneye veya bir koya doldurulur.
Boşalırken, dolarken veya her iki yönde çalışan tek ve çift hazneli
gelgit tesisleri yapılmıştır.24 saat içinde, 20 dk süre ile deniz iki
defa kabarır ve alçalır. Dolarken ve boşalırken aynı türbin
çalışabilir. İki taraf arası seviye farkı 3 m olunca türbinler durur.
Daha sonra tekrar kapaklar açılarak deniz suyu doldurulur ve
boşaltılır. Bu tesislerin en büyüğü Fransa'da Atlantik sahilindeki
Rance Tesisidir. Bu santralde her biri 10 MW gücünde 24
türbin-jeneratör grubu vardır. Tesisi çalıştırmakta sadece bir kişi
görevli çünkü tesis tam otomatik olarak çalışmaktadır. Tesis 240 MW
gücündedir.
Dalga Enerjisinden faydalanılarak Enerji Üreten Tesisler:
Bu tesisler henüz uygulama safhasına girmemiştir. Dalga enerjisinin de
süreksiz olması bu tür tesislerin faaliyet sürelerini kısıtlamaktadır.
İstanbul Boğazındaki akıntıdan enerji elde edilmesi ise mümkün
değildir. Çünkü tesisin masrafları üretimle elde edilecek gelirin çok
çok üstündedir. Ayrıca tesisin kurulabilmesi için Boğaz deniz trafiğine
kapatılacaktır ve üretilecek enerji ise yalnızca 5 MW gücündedir. Yani
konvansiyonel olmayan tesisler ancak belirli yerlerde ve belirli
koşullar altında yapılabilmektedir.
Akarsular üzerinde kurulan Hidroelektrik Tesisleri:
Bu tür santraller iki ana bölüme ayrılır. Barajsız hidroelektrik
santralleri, nehir santralleri veya çevirmeli hidroelektrik tesisleri.
Barajsız Hidroelektrik Tesisleri:
Akarsu, bağlama adı verilen bir sistem aracılığıyla kabartılarak su
alınır. Alınan su bir tünel veya kanal yardımıyla az bir eğim
oluşturacak şekilde, aynı veya başka bir akarsu yatağına bırakılır.
Böylece seviye farkından yararlanılarak elektrik enerjisi üretimi
sağlanır. Akarsu üzerine yapılan bağlama yardımı ile kabartılan suyun,
seviye farkından yararlanarak kanalsız veya tünelsiz tesisler
yapılmaktadır.
Barajlı Hidroelektrik Tesisler:
Akarsu üzerinde bir baraj yardımı ile mevsimlik, yıllık veya çok yıllık
hazneler. Elektrik enerjisi üretimi ihtiyaca göre ayarlanarak, pik
saatlerindeki ihtiyaç kolayca karşılanır. Yedek türbinler yardımı ile
yağışlı yıllarda güvenilir enerjinin üstünde ikincil enerji
üretilebilir ve haznenin büyüklüğüne göre kurak mevsimlerde enerji
ihtiyacı karşılanabilir. Bunlara karşın barajların önemli
olumsuzlukları da göz ardı edilmemelidir. |
|
|
Yorum Yazılmamış... |
Sponsor Bağlantılar |
|
|
|
+ En Çok Okunanlar |
|
+ Yeni Eklenenler |
|
+ Rastgele |
|
|
|
|
|
|
|
|
Ana Sayfa
