|
|
Bara, aynıgerilim vefrekanstaki elektrik enerjisinin toplandığı ve
dağıtıldığıünitedir/Baralarelektrik enerjisininkontrol vekumanda
edilmesinde kullanılan ünitelerin birbirleriyle
irtibatlarınısağlayaniletkenlerdir. Bara malzemeleribakırve
alüminyumdan olmak üzere değişik metallerden yapılırlar:
Bakır veya alüminyum lama
Bakır veya alüminyum boru
Çelik özlü(St-Al)alüminyum iletken
Lama şeklindekibaralar çoğunlukla iç (dahilî) tesislerde, boru ve
iletkenbaralar ise dış(haricî) tesislerde kullanılırlar. İç tesislerde
kullanılanbaralar, fazsıralarım belirlemek, malzemelerin oksitlenmesini
önlemek ve akımyoğunluğunu artırıp soğutmayı sağlamakamacıyla değişik
renklerde boyanırlar.
R-Sarı
S-yeşil
T-mor
Açık hava salttesislerinde çelik özlü alüminyum iletkenliharalarda,
bara fleşinin (sehim)sıcaklık değişimlerindedeğişmemesi içinuçlarına
ağırlıklar bağlanır
Çeşitlibara sistemleriiçinde en uygun olanının seçiminde şu faktörlere dik*kat etmek gerekmektedir.
1.Yüküncinsi ve miktarı,
2.Kullanılacağıyerinözelliği,
3.Beslemekaynaklarının sayısı
4.Beslemenin sürekliliği,
5.Ekonomikdurum,
6.Emniyet.
Bara ve çeşitleri
Üretimmerkezlerinde üretilen elektrik enerjisi iletim ve
dağıtımtesislerine baralaryardımıyla iletilir. Santrallerde, trafo
merkezlerinde, salt sahalarında,ölçme merkezlerinde,tablo ve panolarda
baralar kullanılır. Baralar yükün durumunagöre aşağıdabelirtilen
çeşitli şekillerde tesis edilirler:
• Tek bara sistemi
• Çift bara sistemi
• Yardımcı bara sistemi
• Santral içi ihtiyaç haraları
Elektrik şebekesinden çekilen yükün durumuna göre baraçeşidinin
tespitedilmesinde; yükün cinsi, miktar;,kullanıldığı yerin
özelliği,besleme kaynaklarının sayısı ve enerjininsürekliliği dikkate
alınmalıdır.
Tek bara sistemi
Tesis maliyeti ucuz fakat arıza sırasında sisteminenerjisiz
kalmasısebebiyle emniyetli değildir. Bu bara şeklinde giriş veçıkışlar
aynı barayamüşterek olarak bağlanır. Sistemde veya kesicide
meydanagelebilecek bir arıza nedeniyle enerjinin sürekliliği sağlanamaz.
Şekil 4.39'dagörüldüğü gibi tek baralı sistemde bara veby-pass
ayırıcısı kullanılarak baralarbölümlere ayrılabilir. Baranın
bölümlereayrılmasıyla arızalı fider devredenayrılarak enerjinin
sürekliliği sağlanabilir.
Çift barasistemi
Çift bara sistemi, bir merkezdendarbeli yük çeken müşterilerin
düzenliyük çeken müşterileri olumsuz bk şekildeetkilemelerini önlemek
için tesisedilir. Çift bara sisteminde güç trafolarıayrı ayrı
baralardan beslenir. Gereklizamanlarda her iki barayı paralel
bağlamaimkânı sağlar.
Enerjinin sürekliliğininözellikle istendiği işletmelerdeçift baralı
sistemler tercih edilir. Şekil4.40'da görüldüğü gibi çift baralı
sistemdeana bara çalışırken transfer barayaenerji veren ayırıcılar
açıktır. Anabaradan transferbaraya enerjiyi aktarmakiçin transfer bara
ayırıcıları kapatılır. Daha sonra datransfer ana baraayması açılır.
Ayırıcıların açılıpkapatılması sırasında yanlışlıkyapılmaması için biri açıldığı zaman diğerikapanabilen ayırıcılar kullanılır.
Yardımcı barasistemi
Elektrikenerjisine çok sık olarak açma ve kapama işleminin
yapıldığıişletmelerdekullanılan bara çeşididir. İşletme emniyetinin
sağlanmasıiçin yardımcıbaralı tesisler özellikle tercih edilir.
Yardımcı baralısistemlerde üç barakullanılır. İki ana baraya yardımcı
olarak kullanılan üçüncübaraya yardımcıbara denir.
Şekil 4.41'de görüldüğügibi l numaralı kesici diğerkesicilere yedek
olarak kullanılır. 2,3 ve 4 nolu kesicilerinbirinde bir arıza olursa
devre dışı edilir. Bunun yerine lnumaralı kesicidevreye alınır ve daha
önce arızalanan kesicinin beslediğidevreyi besler. Buşekilde enerjinin
sürekliliği sağlanmış olur.
Santral içi ihtiyaç baraları
Elektrik santrallerinde üretiminsürekliliğinin sağlanması,
yardımcıünitelerin elektrik enerjisinin devamlılığıileyerine
getirilebilir. Enerjinin üretimine etkili olan
yardımcıünitelerinelektrik enerjisinin sürekliliğiiçin santral içi
ihtiyaçbaraları kurulur. Santralin üretiminin herhangi birnedenle
kesildiği zaman tekrardevreyealınabilmesi için bazı sistemlerin
çalışmalarını devam ettirmesigerekir. Buyardımcı ünitelere
örnekolarak;ızgara, kömür değirmeni, konveyör bantları, yakıt ısıtma
sistemleri vekazanbesleme suyu pompalan gösterilebilir
Santrallerdeüretim normal devam ettiği sırada yardımcıüniteler için
gerekli olan enerjiihtiyacı ana baradansağlanır. Olabilecek bir arıza
sonucunda ise santral içi ihtiyaçbaralarındanfaydalanılır.
Şekil 4.42'de görüldüğügibi ana veyardımcı haralar arasında transfer yapılarak enerjinin sürekliliği sağlanır.
Santrallerde meydana gelebilecekbir arıza sonucunda, yardımcı
ünitelerinçalışabilmesi için santral içi ihtiyaçbaralamaenerjinin
verilmesi çok önemlidir. Bunun için santrallerde bazıönlemlerinalınması
gerekir. Bu önlemleriçin diğer santrallerle bağlantı sistemiyapılmalı
ve yedek olarakdizel-generatör grubu bulunmalıdır. |
|
Ana Sayfa
