|
|
DİREKLER
Genel Tanımı: Hava hattı şeklindeki iletim ve dağıtım
hatlarında kullanılan, iletkenleri yerden, birbirlerinden belirli
uzaklıklarda havada tutmaya yarayan ve hat boyunca uygun aralıklarla
yerleştirilen yani hattın taşıyıcı ve durdurucu noktalarını teşkil eden
şebeke malzemelerine direk denir.
FONKSİYONA GÖRE
Taşıyıcı: Bu tip direkler, iletkenleri sadece taşımak amacı ile iletkenlerin asıldığı düz hat
doğrultusunda kullanılan direklerdir.
Durdurucu: Taşıyıcı direklere asılmış ve bunlar tarafından, taşınan hat iletkenlerinin güzergâh
boyunca belirli uzaklıklarda sabit ve sağlam noktalara bağlanmış,gerilmiş olmaları gerekir.
Tel kopması, direk devrilmesi vb. bozukluk halinde arıza iki direk arasında (iki durdurucu
veya nihayet-durdurucu) sınırlı kalır. Hava hattının diğer kısımlarını etkilemez. Taşıma
hatlarında güzergâh belirli aralıklarda (yaklaşık 1 km’de bir) olmak üzere, iletkenlerin tespit
edilip gerilmesi amacı ile düz hat güzergâhında kullanılan ve iletkenlerin izolatörlere nihayet
bağı ile bağlandığı veya gerildiği direklere denir.
Nihayet: Hava hattının başladığı ve bittiği yerlerde kullanılan iletkenlerin izolatörlere nihayet
bağı ile bağlandığı veya gerildiği direklere denir.
Tevzi (Dağıtım): Enerji nakil hatlarında ikiden fazla nihayet
bağı ile bağlı olan hatların tevzi edildiği yani kollara ayrılarak
dağıtımının yapıldığı direklere denir. Direkteki hatlardan kesiti en
büyük olan hat, ana hat olarak kabul edilir. Bunun dışında kalan diğer
hatlar bu ana hattın
birer branşmanı veya kolu durumundadır. Ana hatlarla bu direklere kadar gelen enerji, bu
direkten ayrılan branşmanlarla daha küçük kapasiteli enerjiler halinde ayrılır.
Köşede Taşıyıcı : Düz doğrultuda giden hattın, yön değiştirdiği
yerlerde kullanılan(küçük sapmalarda) ve iletkenlerin izolatörlere
taşıyıcı bağ ile bağlandığı direklerdir.
Köşede Durdurucu : Düz doğrultuda giden hattın yön değiştirdiği
yerlerde (büyük sapmalarda) kullanılan ve iletkenlerin izolatörlere
nihayet bağı ile bağlandığı veya gerildiği direklere denir.
Branşman: Dağıtım hattının kollara ayrıldığı yerlerde kullanılan direklere denir. Üzerlerinde
dağıtım için gerekli ilave bağlama tesisleri ve ayırıcı/kesicilerde bulunabilir. Direklerden bir
veya iki yönde kol veya şube hattı ayrılıyorsa bu durumdaki taşıyıcı ve köşede taşıyıcı
direklere branşman direkleri denir.
YAPILARINA GÖRE;
Ağaç Direk:
Ağaç direkler olumlu özelliklerinden dolayı ileri ülkelerde bile
dağıtım şebekelerinde kullanılmaktadır. Ekonomik olması, taşıma
kolaylığı tesis ve montaj süresinin kısa olması sebebiyle tercih
edilirler.
Tepe kuvvetlerin zayıf olması dezavantaj gibi görülürse de lente
ve/veya çift ağaç direk uygulaması daha ziyade lente yapılmasının
mümkün olmadığı yerlerde yapılır.
Ağaç direkler, zararlı parazit ve böceklere karşı ilaçlanarak ömürleri
artırılır. Ayrıca ziftleme yapılarak nem ve rutubete karşı dayanıklı
hale getirilir. Ağaç direkler çaplarına göre HAFİF, ORTA ve AĞIR olarak
adlandırılırlar. 9 – 10 m’lik ağaç direkler AG Şebekede kullanılır. 11
m’lik ağaç direkler OG+AG şebekelerde kullanılır. 12 m’lik ağaç
direkler ENH.’nda kullanılır.
Örneğin: 9 – H tipindeki direğin 9 metre boyunda ve hafif sınıftan bir ağaç direk olduğu anlaşılır.
Demir Direkler
Boyalı kaynaklı olarak imal edilebildikleri gibi galvanizli – galvaniz
cıvatalı olarakta imal edilebilmektedirler. Demir direk imalatında
çeşitli ebatlarda köşebent demirler ve profil demirler
kullanılmaktadır. Profil demirler A tipi boyalı kaynaklı demir direk
imalatlarında kullanılmakta olup bu tip direkler A.G. ve O.G. + A.G.
Elektrik şebekelerinde kullanılır. A tipi olarak kullanılan demir
direkler 8I-10I – 12I – 6,5U – 8U – 12U şeklinde adlandırılırlar. Kısa
boyda kullanılan A tipi direkler için yukarıdaki adlandırmalarda ayrıca
küçük (k) yer alır. Buradaki I veya U, A tipi direğin imalinde
kullanılan demir profilin şeklini rakamlarda profilin yüksekliğini
ifade eder.
Köşebent demirler her tip ve boyda boyalı kaynaklı kafes direkler ile
galvanizli – galvaniz cıvatalı direk imalatlarında kullanılırlar.
Profil ve köşebentten imal edilen demir direklerin O.G + A.G Elektrik
şebekelerinde kullanılması durumunda (’) işareti kullanılır.
Demir direkler ağaç direklere nazaran uzun ömürlü ve beton direklere
göre çok daha hafiftirler. Ancak beton direklere göre bakım ve işletme
masrafları çok daha yüksektir.
A Tipi Demir Direkler: AG ve OG+AG şebekelerinde kullanılırlar.
Kafes Tipi Demir Direkler: AG, OG+AG ve ENH’larında kullanılırlar.
Beton Direkler
Çimento, su, kum, çakıl ve katkı maddesinin uygun oranlarda
karıştırılmasıyla elde edilen beton ile yüksek dayanımlı ön gerilme
çelik teli ve savurma (santrifüj) metodunun tatbik edilmesi edilen
direklere SBA Beton direk adı verilir.
Beton direklerin demir direklere göre en önemli avantajı hava
şartlarından ve özellikle sanayi bölgelerindeki zararlı gaz ve
buharlardan az etkilenmelidir.
Beton direkler burkulma yüküne göre iki ayrı özellikte imal edilirler.
Burkulma yükü düşük olanlar AG ve OG+AG elektrik şebekelerinde, yüksek
olanlar ise ENH’ üzerindeki etiket değerlerine uygun yerlerde
kullanılırlar. Beton direğin baskılı etiketi üzerinde, kırmızı renkte
boyanmış Ölüm tehlike işareti ile direğin tepe kuvvetini ve boyunu
belirten değerler yer almaktadır. Örnek olarak etiketinde9,30 ve 600
rakamları bulunan bir direğin 9,3 metre boyunda ve 600 kg’lık tepe
kuvvetine sahip olduğu anlaşılır.
Beton direkler üzerindeki etiket değerlerine göre kullanılır. AG ve
OG+AG şebekelerinde kullanılan beton direkler bulunur. Beton direklerin
toprak ile irtibatları topraklama prizlerden yapılır.
DİREK TEMELLERİ
Temeller “Elektrik kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmenliği” madde 56’ya
göre uygun olacak şekilde yapılır. Ağaç direkler için zeminden
başlayarak yüksekliği 8 metreye kadar olan direklerde derinlik 130 cm,
8 metreyi geçen her bir metre için bu uzunluğa 10 cm eklenecektir.
Demir direklerde en az yüksekliğine göre en az derinlik 150 cm olacaktır.
Beton direklerde en az yüksekliğe, göre en az derinlik 120 cm olacaktır. |
|
Ana Sayfa
