|
|
HVDC (High Voltage Direct Current), Türkçe yüksek gerilimli doğru akım
olarak çevrilebilir. HVDC ile ilgili araştırmalar 1920’lerde
başlamasına karşın, ilk uygulama 1954‘te İsveç ile Baltık denizindeki
Gotland adası arasında 20 MW’ lık 100 kV’ luk 96 km‘lik bir proje ile
hayata geçirilmiştir. 1970’lerden önce cıva arklı anahtarlar, DC’den
AC’ye veya AC’den DC’ye dönüştürmek için kullanılıyordu. Bunlarda sık
sık geri atlama frekanslarını içeren birçok problem vardı. 1970’de
tristör valflerinin kullanılmasıyla HVDC kullanımı ivme kazanmıştır.
1987’de şu anda da dünyanın en büyük HVDC projesi olan Brezilyadaki 6.3
GW’lık 600 kV ve 800 km’lik proje hayata geçirilmiştir. HVDC dünyada şu
anda 80’den fazla projede, yaklaşık 60.000 MW’lık DC iletim için
kullanılan kendini kanıtlamış bir tekniktir.
Yüksek doğru gerilimli sistemde temel olarak yapılan, üretilen alternatif gerilimin
doğrultularak gönderilmesi ve alış ucunda da tekrar alternatif gerilime
çevrilmesidir (doğrultucu-evirici). Kullanılan doğrultucular üç faz
köprü tipidir.Bazı çok özel durumlarda mevcut alternatif akım (AC)
havai hat veya kabloları güç artırımı sağlama amaçlı DC hattına
çevrilerek kullanılabilir. Bu sayede aynı hatlardan √2 kat sayısı kadar
hatta daha fazla güç, DC olarak iletilebilir. HVDC üç değişik
kategoride uygulanmaktadır;
Noktadan noktaya iletim, geriden dönüşüm istasyonları, çok terminalli istasyonlar.
Noktadan noktaya iletim: Dünyadaki çoğu uygulama havai hat veya deniz
altından olmak üzere iki terminal arasındadır. İki değişik teknik vardır; tek hat ve iki hatlı sistemlerdir.
Birçok uygulamada konvertör istasyonları arasında kullanılan tek
hat tekniğidir. Bu teknikte iletim monopolardır ve toprak ve deniz suyu
dönüş olarak kullanılır
Bipolar iletim yani iki hattın kullanıldığı teknikdir. Burada bir hatta arıza olması durumunda diğeri iletime devam edebilir
Geriden dönüşüm istasyonları: Bu uygulamadan dünyada birkaç tane
vardır. Burada konverter(AA-DA) ve inverter (DA-AA) aynı istasyon
içerisinde kurulur ve genellikle aynı veya farklı frekansa sahip iki
iletim ağını birbirine asenkron bağlamak için kullanılır. Örnek; 50 hz
frekanslı ve 60 hz frekanslı iki sistemin bağlantısı.
Çok terminalli istasyonlar: İkiden çok konverter terminali
gerektiren uygulamalardır. Daha kompleks bir yapı gerektirir. Ara
konverter terminalleri vardır ve dünyada şu anda sadece bir uygulaması
vardır (2000 MW Hydro Quebec-New England Kanada) |
|
Ana Sayfa
