|
|
YAPISI:
Üç fazlı alternatif akım sistemi aralarında 1200 faz farkı bulunan üç
ayrı fazdan oluşur.Bu sistem üç adet ayrı bir fazlı transformatörlerin
yıldız veya üçgen bağlanarak oluşmasıdır.Bunun için primer ve sekonder
sargıları aynı ayakta olan çekirdek tipi transformatörlerden üçünün
sargısız ayakları yan yana getirir.Sargısız üç ayağın oluşturduğu orta
ayak her üç transformatörün manyetik akılarını bir araya
getirir.Bilindiği üç fazlı yıldız bağlı sistemlerde faz akımlarının
yıldız noktasındaki toplamları her an için sıfır olmaktaydı.Bu
düzenlemede orta ayaktaki manyetik akı har an için sıfır olduğundan bu
ayaklar kaldırılabilir.Böylece üç adet bir fazlı transformatörden
oluşan bir adet üç fazlı transformatör elde edilir.BU düzenlemede
transformatör özellikleri aynı olmalıdır.
NÜVE YAPILIŞI:
Transformatörlerin nüveleri,silisyum alaşımlı özel transformatörlerden
saçlarından yapılır.Kayıplar,işçilik ve ekonomik nedenlerden dolayı
nüve 0,35 mm kalınlıktaki saçlardan yapılır.
Bu saçların birer yüzleri yalıtkan tabaka (lak,kağıt,karlit vb.)ile
kaplanmıştır.Nüve kesiti transformatörün gücüne göre yapılır.
Büyük güçlü transformatörler için soğutma kanalları açılır.Nüveyi
oluşturan saç paketi,kayıpları azaltmak amacıyla saf selülozdan
yapılmış ince kağıt levhalarla,küçük paketlere ayrılmıştır.Nüve
sıkıştırma plakaları ile sıkıştırıldıktan sonra,epoksit yatay reçine
ile emdirilmiş cam elyaflı bantlarla iyice sarılır.Daha sonra bu
bantlar civatalı kilitlerle gerdirilir.
SARGILAR:
Sargı iletkenleri elektrolitik bakır ve alüminyumdan
yapılırlar.Kesitleri dikdörtgen ve yuvarlak şeklindedir.Yağlı
transformatörlerde sargı izolasyonu kağıtlarla yapılır.Saf selülozdan
ince kağıt şeritler,sargı gerilimine göre iletkenlerin üzeri birkaç kat
sarılır.Kuru transformatörlerde kullanılan iletkenlerin yalıtılmaları
için,iletkenlerin üzerleri,pamuk veya cam elyaflı ipliklerle
sarılır,daha sonra lak emdirilir.
SARGI ÇEŞİTLERİ:
Üç fazlı transformatörlerde 3 çeşit sargı vardır:
1-Basit bobin sargılar,
2-Dilimli sargılar,
3-Silindirik sargılar şeklindedir.
BASİT BOBİN SARGILAR:
Basit bobin sargılarda yalıtkan makara üstüne ikinci kat,daha sonra
üçüncü kat ve öteki katlar atılır.Bu tür sarımda her defasında,bir
katın başlangıcı ile öteki katın bitimi üstüste gelir.Bu iki kat
arasında yüksek gerilim meydana geldiğinden aralara presbant
koyulur.Basit bobinli sargılar daha çok küçük güçlü transformatörlerde
kullanılır.
DİLİMLİ SARGILAR:
Dilimli sargılarda önce çift bobinli dilimler sarılır.Her dilim için
çok katlı iki ayrı bobin bulunur.Bu bobinler içeride birbirleri ile
bağlantılıdır.Bu yüzden dilim dışında yalnız iki uç bulunur.Her iki
bobinin sarım yönleri manyetik alana aynı olacak yönde
olmalıdır.Hazırlanan dilimler transformatör ayağı üzerine yerleştirilen
yalıtkan silindirin üzerine geçirilir.
SİLİNDİRİK SARGILAR:
Silindirik boru sargılar dikdörtgen şeklinde büyük kesitli iletkenlerle
yapılır.bunlar tek katlı veya çok katlı olmak üzere transformatör ayağı
boyunca sarılır.Boru sargılar,alt gerilim sargısı olarak,sipir az olan
büyük akımlı transformatörlerde kullanılır.
TRANSFORMATÖRLERİN ETİKETLERİ VE TEKNİK ŞARTNAMELERİ
ETİKETLERİ:
Her transformatörün atmosferik koşullara
dayanıklı bir maddeden yapılmış ve aşağıdaki bilgileri içeren bir
etiketi plakaları vardır.Transformatörün etiket plakalası üzerinde
bulunan bilgiler,birçok konunun aydınlanmasına yardımcı
olur.Kuruluş,işletme,bakım ve laboratuvar deneyleri sırasında bu
bilgilere başvurulur.
PLAKA ÜZERİNDEKİ GEREKLİ BİLGİLER:
Transformatör plakası üzerinde bulunması gereken bilgiler neler
olduğu,TÜRK STANDARTLARI’nın Mart-1978 tarihli 267. sayısında
belirtmiştir.Buna göre etiket üzerinde bulunması gereken bilgiler
şunlardır:
Transformatörün tipi
Standartın işaret ne numarası
Yapımcının ticaret ünvanı veya kısa adı
Yapımcının verdiği seri numarası
Yapım yılı
Faz sayısı
Anma gücü
Anma frekansı
Anma akımları
Bağlantı simgesi
Anma akımının kısa devre gerilimi
Soğutma türü
Toplam ağırlık
Yalıtkan yağın ağırlığı
STANDART DONANIMLARI:
Transformatörlerde standart donanım
elemanları belirlenmiştir.Aynı şekilde eleman yerleride
belirtilmiştir.Bu şekil elemanların nerede olduğunu belirtmek suretiyle
açıklanmıştır.
1-Üç adet yüksek gerilim çıkış ucu
2-Dört adet alçak gerilim çıkış ucu
3-500 KVA ve yukarı güçler için 4 adet alçak gerilim bara bağlantı pabuçları
4-.Yağ genleşme deposu
a-Yağ doldurma ağzı ve kapağı
b-Yağ seviye göstergesi
c-Yağ cinsini gösteren etiket
5-Termometre cebi (315 kVA ya kadar 1 adet,315 kVA ve daha büyük güçler için iki adet)
6-315 kVA ve üstü için Buchholz rölesi takılmasına uygun sökülüp takılabilen flanşlı ara parçası
7-Aktif kısmı kapakla kaldırabilmek için 2 adet kaldırma halkası
8-Boşta gerilim ayar komitatörüne ait kumanda kolu ve pozisyon göstergesi
9-Topraklama ucu
10-Yağ boşaltma ve örnek alma vanası
11-900 dönebilen tekerlekler (160 kVA ya kadar istenirse konur.)
12-Soğutucu radyatörler
13-İsim plakası
14-315 kVA ve üstü için Buchholz rölesi ek donanımı
15-Alkollü termometre
16-Kadranlı kontaklı termometre (0-1200 C,çift kapama kontaklıdır.)
17-Hava kurutucusu (630 kVA ve altı için ½ kg üstü içinde 1 kg dır.) |
|
Ana Sayfa
