|
|
Herhangi bir basit elektrik devresine akımpilden veya akümülatörden
sağlanır. Pil ve akümülatörün verdiği akım tekyönlüdür. Bu tür akıma
doğru akım denir.
indüksiyon akımının yönü, sarımdan geçen manyetikalan kuvvet çizgileri
artarken veya eksilirken birbirine terstir. Herhangi birsarım
sisteminden bir akım elde etmek istenirse, manyetik alanı
değiştirmekgerekir. Manyetik alanın değişmesi ancak bir hareket ile
mümkün olur. Hareket,sarım sistemi üzerinde artan ve eksilen manyetik
alan doğurduğunda, yönüdeğişen akım elde edilir. Buna alternatif akım
denir.
Alternatif akım jeneratöründe, kuvvetli birmıknatısın oluşturduğu
manyetik alan içinde, dönen bir bobin bulunur (Şekil3.8) Alternatif
akım gerçekte, bir indüksiyon akımıdır. Akımı meydana getirenhalkanın
içinden geçen manyetik alan çizgilerinin sayısı artarken akım biryönde,
eksilirken onun tersi yönde geçer. Çizgilerin sayısı bir
değişimHalkanınmanyetik alan çizgilerine paralel durumda gösterilen
yönde döndürüldüğünüdüşünelim. Mıknatıs kutupları arasındaki kuvvet
çizgileri şekildegösterilmiştir. Halka bir devrin dörtte birini
tamamlayacak duruma gelirkenhalkanın içinden geçen manyetik alan kuvvet
çizgilerinin sayısı artar. Bu artışbir akıma sebep olur.
Halka manyetik alan çizgilerine dik durumageldiğinde, içinden en fazla
sayıda kuvvet çizgisi geçer. Ancak kuvvetçizgilerinin sayısında bir
değişim yoksa akım kesilir.
Halkayı aynı yönde döndürdüğümüzde, içindengeçen kuvvet çizgilerinin
sayısı azalır. Bu azalmada bir akım doğurur. Ancakakımın yönü ilk
dörtte bir devirde elde edilen akım yönüne terstir.
Halka döndürülerek yarım devir yaptırılırsa,bu durumda halkanın içinden
hiçbir manyetik alan kuvvet çizgisi geçmez. Akım kesilir.Dönme devam
edince halkanın içinden geçen kuvvet çizgileri sayısı artmayabaşlar ve
devreden ilk durumdaki gibi akım geçmeye başlar.
Alternatif akım jeneratörlerinin çalışmailkesi kabaca yukarıda anlatılan gibidir.
Görüldüğü gibi alternatif akım jeneratörleri,manyetik alan içinde
dönebilen bobinlerden yapılmıştır. Herhangi bir biçimdebobinler dönerse
sonuçta alternatif akım elde edilir.
Hidrolik, termik ve nükleer enerjisantrallerinde dönme hareketi değişik sistemler kullanılarak elde edilir.
Termik santrallerle su, kömür veya akaryakıtkullanılarak buhar haline
getirilir. Su buharı bobinin, manyetik alan içindedönmesini sağlar.
Nükleer santrallerde su nükleer enerjikullanılarak buhar haline
dönüştürülür. Su buharı da termik santrallerde olduğugibi, manyetik
alan içindeki bobini döndürür.
Hidrolik santrallerde ise, baraj gölündebiriktirilen su, bobine bağlı
kanatlar üzerine düşürülür. Kanatlar ve ona bağlıbobin dönerek elektrik
akımı elde edilir.
Termik santraller, bacadan çıkan gazlar ve parçacıklarsebebi ile
çevreyi kirletir nükleer santraller ise, güvenli kullanılmadığıtakdirde
radyoaktif kirlenmeye sebep olabilir.
Hidrolik santraller çevreyi kirletmezler.Bazıdurumlarda alternatif akım
doğru akıma çevrilerek kullanılır. Elektrikli trenve tramvaylarda doğru
akım kullanılır. Alternatifakımı doğru akıma çevirendüzeneklere,
doğrultmaç veya redresör denir.
yoksa akım kesilir.
Elektrik modern hayatın ayrılmaz birparçasıdır. Elektriksiz bir dünya
düşünmek olası değildir. Şehirler elektrikleaydınlanır, kitaplar
elektrik ile basılır, fabrikalar elektrikle çalışır.Bilgisayarlarda,
ısıtıcılarda civciv makinelerinde, süt sağma makinelerinde hepelektrik
kullanılır. |
|
Ana Sayfa
