Bu dönemi yaşayan çocuk, konuşma problemini büyük oranda hallettiği için, isteklerini karşısındaki kişi ya da kişilere anlatarak kendisini ifade edebilir; konu­şulanları anlayabilir ve sorulara uygun şekilde yanıt verebilir.

Bu dönemde çocuklar, çoğu kez anne babaları ve öğretmenleri bıktıran çoklukta sorular sorarlar. Henüz birini yanıtlamaya çalışırken, devamında onlarca soru ile karşılaşılabilir. An­ne babanın ve öğretmenin sabrını zorlayan bu sorular, çocuğun gelişim özelliği gereği, çok do­ğaldır. Bunlar, içinde yaşadığı dünyayı ve bu dünyada olup bitenleri anlamaya çalıştığının göstergesi olarak düşünülmelidir.

Çocuğumun başka çocuklarla cinsellik konusunu konuşması sakıncalı mıdır?

Hayır. Ona bilgi verirken, bazı konuların çok özel olduğu; bu nedenle her­kesle konuşmanın doğru olmadığı söylenmelidir. Çocuğa herhangi bir sorunu olduğun­da, bunu mutlaka ailesi ile paylaşmasının yararları anlatılmalıdır.

Cinsiyet konusunda bilgi sahibi olan çocuk, bunu uygulamaya kalkar mı?

Genellikle hayır. Zira yetişkinler kadar hormonları gelişmemiştir. Sadece oyunlarla geçiştirirler. Eğer tepki verildiğini anlarsa bunu artırabilir. Kontrolü elden bırakmadan takip etmek yararlı olur.

Cinsel eğitim hakkında bilgi sahibi olamama, çocuğa zarar verir mi?

Evet. Bilgisizlik, çocuğun yanlış bilgilere açık olmasına ve korumasız kal­masına yol açacaktır. Yanlış bilgilendirilen çocuğun yanlış yapması da do­ğaldır.

Çocuğuma cinsel bilgi vermesem ne olur?

Çok şey… Çocuğunuza trafik kurallarını öğretmediğinizde ne olursa, cinsel bilgiler vermediğinizde de o olur.

Çocuk ne zaman mastürbasyon yapmaya başlar; bu, zararlı mıdır; nasıl bir tavır takınmalıyım?

Çocuk, elleriyle cinsel organını uyarıp bundan zevk almaya başlar başla­maz mastürbasyon yapmaya başlar. Zararlı değildir. Eğer ceza verilirse kötü sonuçlar doğurabilir. “Çek elini oradan!” demek yerine, ona ellerini kullanabileceği başka işler vererek dikkati dağıtılabilir. Eğer mastürbasyonu çok fazla yapıyor­sa yalnızca bunun farkında olduğunuzu belirtin. “Mademki bundan zevk alı­yorsun, neden hoşlanacağın başka işler bulmuyorsun?”diye yaklaşmak olumludur. Görmezlikten gelmek, sakıncalıdır. Genellikle mastürbasyon yapan çocuklar anne babalarını çok endişelendirmektedirler. Özellikle kız çocukla­rının yaptığı mastürbasyon aileleri iki kat daha fazla üzmektedir. Oysaki bu durumun tırnak yeme, parmak emme ve yalan söyleme gibi davranış bozukluklarıyla aynı ol­duğu unutulmamalıdır.

Çocuğumun yatağımıza gelmesine izin vermeli miyim?

Kesinlikle hayır. Ancak önemli bir durumda, alışkanlık yapmayacak ölçüde izin verebilirsiniz. Bu; anne ya da babanın hastalığı, bir yakının ölümü, korkutucu bir olayın yaşanmasında kısa süreli olabilir.

Çocuğumun gecenin bir yarısında ansızın odamıza gelmesini nasıl önleye­bilirim?

Her şeyden önce, evdeki bazı odaların kişilere özel olduğu söylenmelidir. Anne baba da çocuğun odasının özel olduğunu kabullenir; hatta onun odasına gi­rerken kapıyı tıklatırsa çocuk da anne babanın yatak odasının özel bir yer olduğunu anlayacaktır. Böylece kapıyı tıklatmadan girmeyecektir.

Çocuğumla birlikte banyoya girmemde bir sakınca var mıdır?

Bu konu, ana babanın tercihine bağlıdır. 3-4 yaşındaki çocuk, anne babanın çıplaklığını çok önemsemese de 4-5 yaşından itibaren bunun farkına varacak­tır. Bu yaşlarda anne babanın bir miktar örtünmesinde fayda vardır.

Hiç beklemediğimiz bir anda, TV'de erotik görüntülerle karşılaşıldığında ne yapmalıyız?

Genellikle kanal değiştirilir. Bu durum, iki değişik tepkiye neden olmaktadır. Birincisi çocuk daha konuya fazla ilgi duymaya başlar; çünkü yasaklar ilgi doğurur. Bu tür sahnelere özel bir ilgi duyarak gizli gizli izlemeye başlar; hatta daha da ileri giderek bu sahneleri uygulamaya başlayabilir. İkinci tepki ise anne babanın tepkisini benimsemektir. Anne babanın kötü ve zararlı diye isimlendirdiği bu tavrı, cinselliğe genelleştirerek her türlü yayın ve tutumdan uzak duracaktır. Yapılması gereken, tüm ailenin TV izleme programı yapmasıdır. 24 saat TV izlenen bir evde çocukların bu tür sahneleri izlememesi engellenemez. Hangi programların izleneceğine ailece karar verilmelidir.