Disiplin Uyumlu Davranıştır.
Önce disiplin kavramına bir açıklık getirmek gerekir. Çoğu kere (aslında
yaygın anlamda) disiplin, suç ya da ceza anlamında kullanılmaktadır. Oysa
disiplin, suç ya da ceza ile eş anlamlı bir kavram değildir. Eş anlamlı olmadığı
gibi, aslında cezanın tam zıddı olan bir kavramdır.
Disiplin kavramının tam karşılığı, kurallara uyumdur. Suçun tam karşılığı ise
disiplinsizlik; yani kurallara uyumsuzluktur. Ceza ise kurallardan sapmanın
karşılığı olarak ödenen bir bedeldir.
Uyumlu Davranışın Temelinde Sevgi Vardır.
Çocuğu disipline sokma çabası; onun davranış, hâl ve hareketinin kurallara
uydurulması gayretidir. Çocuğun disipline sokulması yani kurallarla uyumlu
yaşamaya çekilmesi, aslında onunla ilgilenilmesi anlamına gelir. Bu durum,
aslında bir sevgi belirtisidir. Bunun aksine çocukta herhangi bir şekilde
disiplin, yani kurallara uyum aranmayışına çocuğun tepkisi, kendisiyle
ilgilenilmediği yorumuna neden olacaktır. Burada çocuğun yorumu, sizin ona önem
vermediğiniz noktasında toplanmaktadır. Bu noktada, sevgiden yoksun olarak
büyüyen çocukların, suça yönelik eğilimlerinin daha çok olduğu yorumunu yapmak
şaşırtıcı olmayacaktır.
Disiplin, Önce Kontrollü Davranışlarla Başlamalıdır.
Burada hemen akla gelmesi gereken soru, çocuğun ne zaman disipline sokulması
gerektiğidir. Çocuğu, disipline etmeye (yani kurallı davranışlara yöneltmeye)
onun bedenini ilk kullanmaya başladığı zaman; yani, ilk emeklemeye, sağa sola
tutunmaya, çevresini düşe kalka tanıma çabalarına girdiği zaman başlamalıdır. Bu
süreçte çocuk, aynı zamanda çevresiyle uyumlu olma sürecine (yani disiplin
sürecine) de girmeye başlamıştır.
Çocuğu Kimin Disipline Edeceği Önemlidir.
Bu durumda, çocuğu disipline edecek kişinin kim olması gerektiği, sorusunu da
sormak gerekir. Aslında, yukarıdaki açıklamalar içerisinde, çocuğu disipline
edecek kişilerin kim olacağının ipuçları da verilmiştir. Disiplinin temelinde
sevgi olduğuna göre, şüphesiz onu disipline edecek; yani kurallı davranmayı
çocuğa öğretecek kişi, onun en çok sevdiği kişi olmalıdır. Bu kişi de anne ve
babadan başkası olamaz.
Disipline Olma (uyumlu davranış geliştirme) Sevgi Temeline
Dayanır.
Anne – babanın çocuğu uyumlu davranışa sevk etmedeki önemi büyüktür. Çünkü
çocuğun disipline olabilmesi (yani uyumlu davranışlara sahip olması), onun
uyumsuz davranışlar gösterdiğinde kaybedeceği bir şeylere sahip olmasına
bağlıdır.
Çocuk uyumsuz bir davranış gösterdiğinde, anne – babanın hoşnutsuz ve canı
sıkılmış görünmesi, uyumlu bir davranış gösterdiğinde ise anne – babanın yüzünün
gülmesi, çocuğuyla gurur duyması, onun giderek uyumsuz davranışlardan
uzaklaşmasına, uyumlu davranışlara doğru yönelmesine neden olacaktır.
Yoksun Bırakmak Uyumlu Davranış Geliştirmenin Etkili Bir
Yoludur.
Bu anlamda, çocuğun uyumlu davranış geliştirmesinde, cezanın asla yeri
yoktur. Yapılması gereken en etkili işlem, uyumsuz davranışlar karşısında onu
var olan bir şeyden yoksun bırakmaktır. Bu durumda en önemli yoksunluk da, anne
– babayı hoşnutsuzluğa itmek; yani onun sevgisini kaybetme tehlikesiyle karşı
karşıya kalma durumudur.