|
|
Bilindiğiüzere elektrik tesislerinde zaman zaman aşırı
gerilimleroluşabilmektedir. Bu aşırı gerilimler, yıldırım düşmesi
veyaanahtarlama olarak adlandırılan; transformatör, kondansatör, bobin
vb.gibi cihazların devreye girip çıkmaları esnasında çok kısa bir
süreiçin ani darbe şeklinde oluşmaktadır. Zaman zaman meydana gelen bu
tipgeçici olaylar fazlar arasında veya faz-toprak arasındaki bir
atlamaile kısa devreye dönüşmektedir. Yalıtkan muhafaza üzerindeki kir,
tozve rutubet atlamanın oluşmasını arttırmaktadır.
A.G. trafolarıdevreye alınırken devrenin kapanması esnasında çok kısa
süreli yüksekmıktanıslanma akımları oluşur. Bu akımların ilk tepe
değeri, 50kVAdan1500 kVAya kadar olan trafolarda nominal akımın 16-35
katına,1500kVAdan büyük güçlü trafolarda ise 10-16 katına
çıkabilir.Geçicimıknatıslanma akımları çok kısa bir süre (birkaç
milisaniye) içindesönerler. Transformatörler için anahtarlama cihazları
seçilirken bumıknatıslanma akımları göz önüne alınmalıdır. Ayrıca bazı
elektronikcihazlar, kalkış anında (Boşta çalışan motorlar, boşta
çalışantrafolar, endüstriyel kaynak cihazları, elektronik balanslı
floresantlambalar ve elektronik cihazlar) temel şebeke frekansının
katlarındaharmonik akım ve gerilim oluştururlar. Tesislerin bu gibi
harmonik akımve gerilimlerden korunması için alçak gerilim panolarının
girişineHarmonik Filtre Reaktörleri takılmalı ve böylece harmonik akım
vegerilimlerin cihazlara zarar vermesine karşı önlem alınmalıdır.
Yukarıdakimetinde açıklanan ve bunlara ilave olarak daha birçok
nedenden dolayıoluşacak olan yüksek gerilimin tehlikeli boyutlara
ulaşmaması için,öncelikle trafonun O.G. ve A.G. tarafına uygun
(kalitesi onaylanmış)parafudr bağlanmalı ve sistem topraklamasının çok
iyi yapılmış olmasıgereklidir. Örnek olarak koruma topraklaması için
trafo merkeziniçevreleyen toprak şebekesinin topraklama direnci RE ile
temsil edilsinve topraklama direnci RE = 5 ohm olsun. Trafo merkezinin
orta gerilimtarafında faz-toprak kısa devresi meydana geldiğinde,
meydana gelecekkısa devre akımı toprağa akacak ve toprakta bir
potansiyeloluşturacaktır. Eğer kısa devre akımı 6.000 amper ise, 5 x
6000 =30.000 voltluk bir gerilim trafo merkezi topraklama şebekesi
içindedağıtılacaktır. Eğer A.G. işletme topraklaması O.G.
korumatopraklamasına yanlışlıkla bağlanmış ise, işletme topraklamasına
bağlıalçak gerilim teçhizatıda meydana gelen 30.000 volt
potansiyeldenetkilenecek ve bu alçak gerilim teçhizatına ciddi
zararlarverebilecektir. Bu orta gerilim tarafındaki faz-toprak kısa
devreakımının oluşturduğu aşırı gerilimin değeri, trafo merkezinden 20
m.uzaklıkta çok küçülür ve tesirsiz hale gelir. Bu bakımdan bir
trafomerkezindeki işletme topraklaması, koruma topraklamasından en az
20 m.uzaklıkta tesis edilmelidir. |
|
Ana Sayfa
