|
|
Elektrik tesislerinde akımın istenmeyen bir seviyeye yükselmesi
durumunda devreyi açan bir elemandır. Elektrik tesislerinde sigortalar
bilinçli olarak bırakılan zayıf noktalardır. Bir arıza durumunda bu
zayıf nokta atarak tesis enerjisiz kalır.
Sigortalar aşırı yüklenme ve kısa devrelere karşı tesisi korurlar.
Ayrıca sigortaların anma akımı, kablo iletken sıcaklığının 70 C deki
taşıdığı akım değerinin aşmamalıdır. Sigortalar bağlı bulundukları
devrelerde akımın belirli bir değeri aşması durumunda devreyi acarlar.
Selektiv korumada ana gaye arızalı kısmın en yakın sigorta tarafından
devre dışı bırakılmasıdır. Sigorta koordinasyonu büyükten küçüğe doğru
yapılmalıdır.
2. SİGORTA TÜRLERİ
Sigortalar, besleme hatlarını aşırı yüklere ve kısa devre akımlarına
karşı koruma sağlamaya yararlar. Sigortaları aşağıdaki gruplara
ayrılabilir.
2.1 Buşonlu Tip Sigortalar
Akımın belirli bir değeri aşması durumunda sigorta içindeki tel
eriyerek devreyi acar. Gövde, gövde kapağı, buşon ve buşon kapağından
oluşur. Buşonlar her devreyi özelliğine göre koruyabilmek için anma
akım değerleri standartlaştırılmıştır. Akım zaman karekteristigine göre
sigortalar,
1.Normal
1.Gecikmeli
3.Çabuk karakterli buşonlar olarak üç gruba ayrılır.
Normal Karakterli Buşonlar: Geçici rejime maruz kalmayan, aydınlatma
tesislerinde, omik dirençli ısıtma devrelerinde kullanılırlar.
Geçikmeli Karekterli Buşonlar: Kuvetli akım tesislerinde özellikle
asenkron makinelerin korunmasında kullanılırlar. Asenkron motorlar ilk
kalkışlarında nominal akımlarının (5-6) katı kadar akım çekerler.
Tembel karakteristikli sigorta kullanıldığında motorun yol alma süresi
içinde bu sigortalar devreyi açmaz.
Çabuk Karakterli Buşonlar: Güç elektroniği elemanlarının kısa devreye karşı korunmalarında kullanılırlar.
2.2 NH –Bıçaklı Sigortalar
Kablo, şalter ve pano gibi tesisatın kısa devre ve aşırı yüklenmeye
karşı korurlar. Çok yüksek kısa devre akımlarında devreyi sellektif
olarak acarlar. Aşırı yüklenme akımlarında tembel karakterlidirler.
Bu özelliklerinden dolayı asenkron makinelerin ilk kalkışlarında
devreyi açmazlar. Buna karşılık kısa devreyi beklemeksizin acarlar. 120
(KA) kısa devre akımlarında devreyi açabilirler. Sigorta altlığı,
buşonu ve ellikten oluşur.
2.3 Anahtarlı Otomatik Sigortalar
Işık sorti ve linyeleri ile motorları kısa devre aşırı yüklenmeye karşı
korurlar. Anahtarları sayesinde bağlı bulundukları devrelerin açılıp
kapanmasını temin ederler. Anahtarlı sigortalar aşırı akımlarda
birbirinden bağımsız iki açtırıcı bulunmaktadır. Aşırı yüklenmelerde
bimetal akım değerine bağlı olarak zaman gecikmeli olarak devreyi
acarlar.Kısa devre durumunda belli eşik değeri aşıldığında bir
elektromanyetik açtırıcı gecikmesiz olarak devreyi acar.B ve C tipleri
mevcuttur. B tipi nominal akımın (3-5) katında, C tipi nominal akımın
(5-10) katında devreyi acarlar
Anahtarlı otomatik sigortalar kullanma yerlerine göre,
H tipi: Ev aletleri ve konut tesisatında
L tipi : Dagıtım ponoları ve kumanda devrelerinde
G tipi : Ölçme aletlerinde, endüktif yüklerin korunmasında kullanılmaktadırlar.
SİGORTALARIN SECİM KRİTERLERİ
Koruma elemanı olarak kullanılan sigortalar üç temel esasa göre
seçilirler. Sigortaların seçiminde mutlak surette selektiv düzenlemeye
dikkat etmek gerekir. Işık linyelerinde normal asenkron motor
linyelerinde gecikmeli tipten sigorta seçmeliyiz. Güç elektroniği
elemanlarının korunmasında hızlı karakterli sigorta seçilmelidir. |
|
Ana Sayfa
