Mustafa Armağan Tarihçi ve yazardır. Zaman Gazetesinde ayrıca tarih içerikli yazılar yazmaktadır. Zaman Gazetesinde yayınlanan bu yazısını yorumsuz olarak sunuyorum.

Geçenlerde basında çıkan haberlere göre Arşiv Antik adlı bir şirketin düzenlediği ilkyaz müzayedesinde Atatürk'ün TBMM'nin açılışında dua ederken çekilen fotoğrafın orijinali satışa çıkarılacakmış.

Gerçi bu epeyce tanıdık bir resim ama bilmediğimiz, daha doğrusu gözümüzden saklanan o kadar çok 'öteki' Atatürk resmi var ki!

Merak ediyoruz: Bunlar ne zaman satılacak veya gün yüzüne çıkacak?

Mesela mı? Mesela Çankaya Köşkü'nde çekilen çarşaflı kadın fotoğrafları. En başta da Latife Hanımın ve ailesininkiler.



1923-1924 yıllarında o zaman için normal sayılan kapalı, yalnız türbanlı değil, üstelik çarşaflı kadın misafirlerin fotoğrafları nedense ısrarla saklanmaktadır bazı çevreler tarafından. Hatta eski adı Akit olan Anadolu'da Vakit gazetesinin birkaç hafta önceki bir haberine göre, Cumhurbaşkanlığının internet sitesinden bile itinayla temizlenmiştir bu zamanını şaşırmış fotoğraflar.

İkinci olarak Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sona ermesinden sonra çıktığı ünlü yurt gezisinde Konya'da çekilmiş (muhtemelen 1923 başları) bir fotoğrafını görüyoruz. Solda Latife Hanım, Atatürk'e şiir okuyan bir kız öğrenciyi ilgiyle dinliyor. Sağdaki yüzleri peçeli ve çarşaflı kadınlar ise öğretmen.



İşte Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde çekilmiş ünlü 'âyetli' fotoğraf.

Başbakan İsmet İnönü kürsüde konuşuyor ve başının üzerinde irice bir hat levhası asılı göze çarpıyor. Levhadaki yazıyı dahi okuyabiliyoruz buradan. Şûra suresinin 38. ayeti yazılıdır fotoğraftaki talik levhada. Bir zamanlar TBMM'nin Kur'an'ın gölgesinde çalıştığını bilmekten yüzü kızarıyor olmalı birilerinin.

Ve işte 1923 yılının başlarındayız. Günlerden 26 Şubat 1923'tür. Lozan görüşmelerine ara verilmiş, dış ilişkiler trafiği iyice yoğunlaşmıştır.

Bu defa o devrin, yani Hakkı Tarık Us'un Vakit gazetesi Mustafa Kemal Paşa'nın ziyaret ve görüşme haberlerine geniş yer verirken ilginç bir fotoğraf da yayınlar.



Alt yazısına "Hususi fotoğrafçımızın aldığı resim" kaydı düşülen bu fotoğrafta TBMM Reisi Mustafa Kemal Paşa'yı başında kalpağıyla Eskişehir taşından mamul uzun bir tespihi seçerken görüyoruz. Hem de öyle böyle değil, görüntüye bakılırsa tekkelerde çekilen 999'luk tespihlere benziyor Paşa'nın elindeki.

Satın alıp almadığını bilmiyoruz tabiatıyla. Buraya fotoğrafın altındaki yazıyı da alıyorum: "Mustafa Kemal Paşa Eskişehir taşından mamul tespih vesaire satın alırken."



Arayın bakalım bu fotoğraflara rastlayabilecek misiniz elinizdeki yayınlarda? Pek sanmıyorum. Hele sonuncusunu temin edebilmek için epeyce ter döktüğümü söylemeliyim.

İşimiz uzun ve zor anlayacağınız. Atatürk'ün resimlerine bile sansür konuluyorsa varın gerisini siz düşünün.